در كرسي علمی ترويجي مطرح شد:
تربیت اعتقادی جامعه حتی برای اقلیتها جز وظایف حکومت اسلامی است/ تربیت اعقتادی مردم وقتی برای پیامبر(ص) ثابت شد برای حکومت اسلامی نیز قابل اثبات است
كرسي علمی ترويجي « مسئولیت دولت اسلامی در تربیت اعتقادی اقلیتهای دینی» با ارائه حجتالاسلام دکتر سید عنایت الله کاظمی استادیار جامعهالمصطفي (ص) العالميه و استاد ناقد حجتالاسلام دکتر ستار همتی مدیر گروه فقه تربیتی مؤسسۀ آموزش عالی حوزوی امام رضا(علیه السلام) در قم برگزار شد.
به گزارش دفتر مدیریت مؤسسۀ آموزش عالی حوزوی امام رضا(علیه السلام)،در جلسه شصت و نهم در موسسه حجتالاسلام دکتر سید عنایت الله کاظمی استادیار جامعهالمصطفي (ص) ارائهدهنده کرسی علمی ترویجی اظهار داشت:بحث وظیفهمندی دولت اسلامی در قبال تربیت اعتقادی اقلیتهای دینی، موضوعی بسیار مهم است،؛ چرا که بیش از 70 تا 80 درصد از مناقشات در کشورهای همجوار به دلیل وجود اختلافات مذهبی و قومیتی و اقلیتهای دینی است.
این ارائه دهنده نشست افزود:این بحث به نوعی با مسائل کلان و امنیت داخلی هر کشوری ارتباط دارد و درصد بالایی از اختلافات اقلیتها به استفاده ابزاری قدرتهای جهانی از آن و بحرانهای اجتماعی و تضعیفات سیاسی و اجتماعی برمیگردد.
وی با اشاره به موضوع وظیفه حکومت اسلامی در تربیت اعتقادی اقلیتهای دینی و حکم و مراتب آن بیان کرد:اقلیتهای دینی تعداد قلیلی از جامعه اجتماعی ما را تشکیل میدهند که به لحاظ مبانی فکری و دینی با ما متفاوت و پیرو آئین دیگری هستند.
حجتالاسلام کاظمی در مورد مفهومشناسی بحث عنوان کرد:براساس دیدگاه صائب تربیت اعتقادی فرآیند ایجاد تغییر تدریجی در ساحت باورهای قلبیِ متربی از سوی مربی به منظور سامان نظام باورهای دینی متربی برای رسیدن به یک اغنای فکری و ایجاد الزامات درونی است تا قلبا به آن باورها معتقد شود و در رفتارش بروز و ظهور داشته باشد.
وی تصریح کرد:در واقع تربیت اعتقادی مجموعه تلاشهای مربی به منظور شکلدهی نظام باورهای دینی متربی است؛ در این باره مربی و عوامل تربیتی شامل پدر و مادر و مربیان و یکی از آنها حکومت اسلامی است.
این ارائه دهنده نشست خاطرنشان کرد:طبق یک سری ادله در بحث مسائل کلان، نقش این عامل تربیتی یعنی حکومت نسبت به سایر عوامل به دلیل استطاعت نفوذی که دارد به عنوان عامل تربیتی مهمی اولویت پیدا میکند.
وی گفت:تربیت اعتقادی جامعه و فعالیتهای دینی حتی در اقلیتها جز وظایف حکومت اسلامی است؛با توجه به بحث اقلیتهای ایران طبق تحقیقات به سه دسته کلی مسیحی و زرتشتی و یهودی تقسیم میشود و مسیحیان نیز دو شاخه ارامنه و عاشوری هستند.
حجتالاسلام کاظمی افزود:اقلیتهای دینی در ایران تعامل سازندهای با جمهوری اسلامی دارند و شاهد رشادتهای آنان در طول دفاع مقدس و دوران سازندگی بودهایم و نخبگان زیادی از اقلیتها به این سرزمین خدمت میکنند.
وی عنوان کرد: افتخار میکنیم رهبری داریم که در منازل عزیزان زرتشتی و ارمنی بدون پروتکل خاصی حضور مییابند و از پذیرایی آنها استفاده میکنند و انسجام درونی در حد شعار نیست.
این استاد با بیان اینکه در مورد موضوع بحث، کتاب و مقالهای به نگارش درنیامده و موضوعی جدید و بدیع به نظر میرسد ادامه داد:امام خمینی(ره) به این اعتقاد داشتند که تمام اقلیتهای دینی در ایران آزاد هستند تا فرایض مذهبی و دینی خودشان را انجام دهند و حکومت نیز وظیفه دارد از آنها دفاع و حقوق آنها را رعایت کند.
وی تصریح کرد: اهیمت مساله تا حدی است که در چند اصل قانون اساسی از جمله اصل 13 و 23 از حق آزادی عقیده و انجام مراسمات دینی این اقلیتها دفاع میکند و طبق اصل 67 نمایندگان اقلیتها میتوانند براساس کتاب آسمانی خودشان مراسم تحلیف را به جا بیاورند.
حجتالاسلام کاظمی در مورد بحث وظیفهمندی حکومت و ادله آن بیان کرد:عقاید به سه دسته قابل تقسیم است، یک سری عقاید مشترک میان همه ادیان آسمانی بوده و یک سری مختص مسلمانان و یک سری مختص اقلیتهاست و وظیفه حکومت در هر سه نوع متفاوت است.
وی با بیان اینکه ادلهها با یکدیگر فرق دارد اظهار داشت:عقاید مشترک میان ادیان شامل باور به خدا و اصل توحید و اصل بعثت انبیا و اصل جهان پس از مرگ و معاد است، حکومت اسلامی نسبت به این عقاید وظیفه دارد،نسبت به سایرین نیز وظیفه دارد که آنها را تربیت اعتقادی کند.
این ارائه دهنده نشست خاطرنشان کرد:ادلهای که میگوید حکومت در این عرصه وظیفه دارد مخاطبش عام است، طبق آیه 64 سوره آل عمران، مخاطب اهل کتاب هستند و میفرماید بر محور توحید گام برداریم و به پیامبر(ص) دستور میدهد به این عقیده مشترک پایبند باشند و دعوت پیامبر(ص) از اینها به نوعی آموزش و تربیت اعتقادی اهل کتاب به شمار می آید.
وی گفت:در این آیه به پیامبر(ص) میگوید بگو که فعل امر است که میتوانیم این وظیفه آموزش عقیده مشترک را بر پیامبر(ص) اثبات کنیم، البته بحث حکومت اسلامی است پس باید بتوانیم یک معبری بزنیم.
حجتالاسلام کاظمی افزود:براساس آیات، تاسی را در فقه اثبات و به عنوان قاعده کاربردی از آن استفاده کردیم، این وظیفه مختص پیامبر(ص) یا مخاطب اصلی پیامبر(ص) است که به سایر عوامل تربیت از جمله حکومت سرایت میدهیم.
وی بیان کرد:مفاد قاعده این است در کارها و اعمال و رفتار از پیامبر الگوبرداری کنیم و تاسی و پیروی از پیغمبر بر شما رحجان دارد از همان وظیفه که در آیه نسبت به تربیت اعقتادی مردم برای پیامبر ثابت شد برای حکومت اسلامی نیز قابل اثبات است، در واقع تربیت اعتقادی جامعه حتی برای اقلیتها جز وظایف حکومت اسلامی است.
این ارائه دهنده عنوان کرد:برای وظیفهمندی حکومت از آیه تاسی استفاده میکنیم و وقتی بر پیامبر(ص) واجب بود چرا بر حکومت واجب نباشد، البته در تکالیف وظایف پیامبر(ع) برخی جنبه استحقاقی و برخی جنبه الزامی دارد.
وی افزود:بخش دوم عقاید اسلامی عقایدی که مختص مسلمانان است؛ آیا حکومت وظیفه دارد به اقلیتها آموزش دهد یا نه!در این باره چند دلیل وجود دارد، این مواردی که بحث خاتمیت مطرح است این ها جز معروفها هستند و قاعده امر به معروف و نهی از منکر را شامل میشود و ما آن را احکام مستقل دینی میدانیم.
حجتالاسلام کاظمی بیان کرد:برای هر دین و مذهبی بحث عقلی مطرح است و مخاطب احکام اعم از کافر و مسلمانان است و قطعا اقلیتهای دینی ذیل این دلیل قرار میگیرند.
وی عنوان کرد:قاعده دیگر احسان و ارشاد جاهل است، ضمن اینکه گاهی ممکن است یک اقلیت دینی در استضعاف قرار گرفته و معارف حق به او نرسیده از این باب تعلیم و تربیت و تربیت اعتقادی رحجان پیدا میکند.
این استاد تصریح کرد:محور سوم چالشی است و مربوط به عقاید مختص اقلیتهاست که مساله تثلیث و تجسیم و عدم نسخ شریعت و بحثهای دیگر مختص خود دارند که به لحاظ مبانی اعتقادی ما باطل است؛وقتی از وظیفهمندی حکومت صحبت کنیم در دو جهت قابل بحث است؛ یک جهت حکومت متصدی تربیت اعتقادی آنها شود و یا ورود نکند و آموزش و پرورش را به اقلیت واگذار کند، در بخش اول که حکومت بخواهد متولی امر مستقل ورود کند این عقاید در بینش دینی و عقیدتی ما مصداق باطل هستند و تبلیغ و ترویج در این زمینه باطل و براساس مبانی دینی ما ممنوع است و هر اقدامی در این زمینه حرام تلقی شده این جز حرمت ترویج باطل جز مسلمات فقه ماست.
وی گفت:اما اینکه به عنوان ثانوی گاهی پیش میآید بین این عقاید باطل و امنیت جامعه تزاحمی پیش بیاید اهمیت بحث جامعه در مواردی حکومت از باب ثانوی مجبور شود عهده دار آموزش به اقلیت ها شود که اگر میگوییم حکومت خودش ورود نکند ممکن است دستهای دیگری در کار بیایند و این تعلیم و تربیت عقاید اقلیتها را به دست بگیرند و ترویج ان امر باطل به صورت گسترده تری اتفاق بیفتد.
حجتالاسلام کاظمی افزود:حکومت براساس محدودیتهایی این امر را به عهده بگیرد تا از یک خطر بزرگتر و اخلال به نظرم عمومی و امنیت جامعه اتفاق بیفتدجلوگیری کند در این باره میتوانیم مجوزهایی به حکومت بدهیم.
وی بیان کرد:در محور دوم که بحث خود اقلیتها هستند اگر در محیط بسته باشد منعی ندارد، در سیره اهل بیت(ع) هم حضرات منعی از تعلیم و آموزش عقاید اهل ذمه به فرزندان منعی نمیکردند.
در ادامه حجتالاسلام دکتر ستار همتی ناقد کرسی خاطرنشان کرد: موضوع نو و بدیعی مطرح شد که بسیار مثبت و ادلهای را استناد کردن قابل تقدیر است، این موضوع مبتلا به حکومت است که در مورد ترویج و تعلیم تربیت اقلیت چه باید کرد.
وی با اشاره به برخی از نکات اصلاحی بیان کرد:پیشنهاد داریم ابتدا مقالات منتشر و سپس نقد علمی صورت بگیرد مسئولان پس از اینکه مقاله پذیرش ابتدایی در مجلهای گرفت همان جا پیشنهاد برگزاری نشست داده شود و نویسندگان مقاله دستاوردها را ارائه کنند و نقدها ارائه شود.
این ناقد کرسی تصریح کرد:در برخی موارد مقاله دارای ابهام است اینکه آیا تربیت اعتقادی در مورد خود اعتقادات اقلیتهاست یا مختص مسلمانان و یا اعتقادات مشترک است.
وی خاطرنشان کرد:عدم تناسب بین عنوان و چکیده وجود دارد و جا دارد هر کدام از این موضوعات به عنوان مقاله مورد پژوهش قرار بگیرد، همچنین مصادیق اعتقادات باید مطرح می شد.
حجتالاسلام همتی گفت: در پیشینه نیز به مباحث فقهی اشاره نشد و از طرفی به لزوم پیروی از پیامبر به خوبی پرداخته نشد.





