در هم اندیشی علمی« فلسفه فقه تربیتی؛ چیستی، چرایی، چگونگی» مطرح شد:
فقه تربیتی یکی از عرصههای جدید و نوظهور در تربیت پژوهی است/رویکرد فلسفه فقه تربیتی، اسلامیسازی تعلیم و تربیت است
هماندیشی علمی« فلسفه فقه تربیتی؛ چیستی، چرایی، چگونگی» با ارائه حجتالاسلام دکتر سید نقی موسوی معاون پژوهش دانشگاه فرهنگیان کشور و با داوری و نقد حجتالاسلام والمسلمین قدیر علی شمس استاد درس خارج فقه تربیت در حوزه علمیه قم و حجتالاسلام دکتر محمد داودی عضو هیات علمی پژوهشگاه حوزه دانشگاه و دبیری علمی حجتالاسلام دکتر ستار همتی مدیر گروه فقه تربیت موسسه امام رضا در قم برگزار شد.
به گزارش دفتر مدیریت مؤسسۀ آموزش عالی حوزوی امام رضا(علیه السلام)، در ابتدا حجتالاسلام دکتر سید نقی موسوی معاون پژوهش دانشگاه فرهنگیان کشور و ارائه دهنده نشست علمی با اشاره به مقدماتی در چارچوب فلسفه تربیتی اظهار داشت:تولید دانشهای جدید همواره میتواند مبتنی بر مدیریت باشد و مدیریت تولید دانش سهم بزرگی از تولید دانش را برعهده دارد.
وی تصریح کرد: حتما باید نقشه ذهنی تولید دانش همان گونه که از آن به عنوان رئوس ثمانيه سخن گفته شده و در فقهها و فسلفههای نوزا با رعایت اختصار پژوهش باید به آن دست بزنیم و این اقبال نسبت به فقههای نو و فلسفههای مضاف در حوزه های علمیه ناظر در تناظر با علوم انسانی امر مبارک و فرصتی است که باید مغتنم شمرد.
این ارائه اهنده نشست علمی عنوان کرد:پایش تولید فقههای نو همیشه ضرورت داشت و در زمان حاضر ضرورت دو چندان دارد؛از این جهت مقاصد و اولویتهای پژوهشی ما و نیازهای انضمامی ما در نظام جمهوری اسلامی ایران که ثمره خون شهداست زیاد است و از طرفی باید اقتصاد محور به تعبیر قانون برنامه هفتم مساله محور و مبتنی بر نیازها و اقتضائات بومی، به پژوهش و تفکر بپردازیم که پایش تولید فقههای نو مانند فقه تربیتی و نقد و هدایت حین کار و تغییر جهتگیریها همیشه لازم است.
وی بیان کرد:بر این اساس قلمرویی چون فاسفه فقه تربیتی که نگاه درجه دو به فقه تربیتی خواهد داشت امری ضروری است و تولید فقه جدید به عنوان باب جدید که تاسیسی است در دامن فقه امام صادق(ع) همزمان با فسلفه آن میتواند همگام باشد این هم یک تجربهای است که گاهی فلسفهها پسینی و متاخر هستند اما همزمانی تولید و رشد این دو لازم است چون رابطهای دوسویه دارند.
حجتالاسلام دکتر موسوی اظهار داشت:درباره فلسفه فقه تربیتی دو پیشنهاد میتوان مطرح و تلاش کرد مجموعه مسائل پیرامون فقه تربیتی را با نگاه فرازین و تحقیقی و نظری مورد بحث قرار دهد و پیشنهاد دوم تعبیر چیستی و چرایی و چگونگی است و تفاوت این دو را نشان میدهد اما پیشنهاد اول استقرا از مسائل فرازین است.
وی خاطرنشان کرد:اگر فقیه تربیتی مجموعه مبادی تصوریه و تصدیقیه خودش را که برخی نیاز به اثبات دارد بخواهد ردیف کند و با ماهیت میان رشتگی فقه تربیتی را بخواهد پاس بدارد لازم است که به موضوعات بپردازد که حتما از سلب موضوع فقه تربیتی و تفقد فقه رایج خارج است ولی لابد منه باید به آن بپردازند.
این ارائه دهنده نشست گفت:محموعه مسائل درباره فقه تربیتی را می توان به سه دسته تقسیم کرد؛ دسته اول مجموعه مسائل در مورد هویت باب جدید فقه التربیت و دسته دوم مسائلی بوده که بعد از فراغت از هویت فقه تربیتی و فرامسائل علم فقه تربیتی بوده و دسته سوم مسائل پیرامونی تولید فقه تربیتی است، دسته اول چند شاخه دارد مسائل هویت شناختی و جغرافیای مسائل فقه تربیتی و دلالت شناسی فقه تربیت است.
وی افزود:مبادی شناسی فقه التربیه یک سری مبناها و مبداءهای کلامی و فلسفی و اخلاقی برای تاسیس و توسعه فقه التربیت است، زیرشاخه چهارم نیز روش شناسی فقهتربیتی است که اهمیت دوچندانی دارد، اساسا فقههای نو نیاز به مطالعه روش شناسانه درباره خودش دارد و حتی آن جا که ادعا میکند روش شناسی دقیقا روش شناسی فقه موجود است.
معاون پژوهش دانشگاه فرهنگیان کشور با بیان اینکه فقه تربیتی یکی از عرصههای جدید و نوظهور در تربیت پژوهی و رویکرد فلسفه فقه تربیتی، اسلامیسازی تعلیم و تربیت است عنوان کرد:تربیت شریعت محور در این باب مد نظر است و از این رو باید تراث را از دل تاریخ بیرون کشید؛در این جا شاخهای به نام اصول فقه تربیت ضروری است.
فقه تربیت به معنای بین المللی و بین ادیانی میتواند ظرفیت خوبی برای گفتگوهای بین المللی داشته باشد.
وی بیان کرد:به نظر می رسد در دنیای کنونی موحدان باید زیر یک خیمه جمع شوند چرا که تعلیم و تربیت آخرین سنگری است که لیبرالیسم در حال فتح کردن آن است و فقه تربیت به معنای بین المللی و بین ادیانی میتواند ظرفیت خوبی برای گفتگوهای بین المللی داشته باشد.
این ارائه دهنده نشست خاطرنشان کرد:موفقت حوزه علمیه و متخصصان تربیت اسلامی در تاسیس یک باب جدید می تواند به موفقیت بابهای فقه اخلاق و بابهای دیگر کمک کند و لذا این خودآگاهی لازمی است در ذیل این چیستی و میشود از زیرشاخههای فقه تربیت سخن گفت، مانند فقه معلمی و فقه حکمرانی تربیتی یعنی ستاد و تعلیم و تربیت آموزش و پرورش را می توان به محک فقه گذاشت و از چیستی آن سخن گفت.
وی گفت:بخش دوم چرایی است که باید ضرورتها را گفت و گفتگوها و نقادیهای وارد یا ناوارد به فقه تربیتی دارای قائل یا غیر قائل باید گفتگو کرد و با بنای مستحکمی و ضرورت تاسیس در مورد آن گفتگو کرد و در بخش چگونگی نیز از روش شناسیها و مجموعه بحثهای این حوزه سخن گفت.
در این نشست علمی حجتالاسلام والمسلمین قدیر علی شمس استاد درس خارج فقه تربیت در حوزه علمیه قم در مقام داوری اظهار داشت:از این جلسه انتظار داشتم مباحث ریزتر شود و به ابهامات در مورد تربیت پرداخته شود؛در مورد فقه تربیت ابهامی وجود دارد و باید ببینیم از منابع دینی چه منابعی را میتوان استنباط کرد و آیا میتوان تعلیم را در کنار تربیت مورد بحث قرار داد.
وی افزود:در این بحث توضیح داده نشد که آیا مباحث فقه تربیت معطوف به مباحث روحی است یا شامل تربیت جسمی نیز میشود؛ همچنین در این جا مرزبندیهای دقیقی نیاز دارد که با فقه پزشکی تداخل نکند، ضمن اینکه بحث نظام اسلامی و حکومت در مورد تربیت را در کجا باید بحث کنیم و یا رسالت اجتماعی آحاد اقشار در تربیت چه جایگاهی دارد؟
حجتالاسلام دکتر محمد داودی عضو هیات علمی پژوهشگاه حوزه دانشگاه نیز تاکید کرد:بحث در مورد فقه تربیتی است و در فلسفه فقه تربیتی مسائلی که باید مطرح گردد در ابتدا خود تعریف است و اینکه فقه تربیتی چیست و وچه تمایز با دیگر فقهها و رشتهها چیست.
وی عنوان کرد:بحث دوم جایگاه است که چه جایگاهی در میان علوم تربیتی دارد و بحث سوم راجع به مسائل خود فقه تربیتی است که چه مسائلی را باید در این باره بحث ورود کرد و بحث دیگر روش تحقیق است؛ همچنین رئوس این فلسفه علم باید مشخص میشد اینکه فقه تربیتی چه تعاملاتی با علوم تربیتی میتواند داشته باشد،در مورد نظامسازی و دلالت نیز خارج از فقه تربیتی و فلسفه فقه تربیتی بود و دلالت شناسی نیز این گونه است اینکه این علم فایده و کارکرد دارد نیز باید به خوبی بحث شود.
دکتر ستار همتی مدیر گروه فقه تربیت موسسه امام رضا در قم و دبیر علمی نشست عنوان کرد:دکتر موسوی ارائه دهنده نشست علمی در زمینه علوم تربیتی و فقه مجاهدت علمی زیادی دارند، در مجموع این مباحث در مورد مراحل مختلفی که فقیه تربیتی در جهت اینکه استنباط احکام کند و احکام را مقایسهای داشته باشد و انواع مختلف و نظر و دیدگاه کلی را استخراج نمایند که جای توضیحات بیشتری داشت.
وی بیان کرد:ابهامات زیادی در مورد فقه تربیت وجود دارد و برخی آن را نمیپذیرند و میگویند چون تعلیم و تربیت کار عُقلایی است و عقلا عهده دار این کار هستند لذا ضرورتی ندارد فقه به حوزه تعلیم و تربیت وارد شود و یا میگویند احکام ارشادی است، به طور کلی آیا فقه تربیت آمده تا تکلیف مکلفین را مشخص کند، به نظر میرسد تعلیم و تربیت ما نسخه ی است که برای ما پیچیده شده و آیا نسخهای برای خودمان از متون دینی داریم و آیا فقه تربیت برای نظامسازی کفایت میکند و اینها سوالات مهمی است.





